WIELCY POLSCY ODKRYWCY
Kazimierz Funk
Kazimierz Funk urodził się 23 lutego 1884 roku w Warszawie. Był biochemikiem, lekarzem i jednym z pionierów nauki o żywieniu. Zasłynął przede wszystkim jako twórca pojęcia „witamina” oraz badacz związków chemicznych niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Jego prace miały ogromne znaczenie dla rozwoju biochemii, medycyny, dietetyki i profilaktyki chorób wynikających z niedoborów pokarmowych.
Funk kształcił się poza ziemiami polskimi, m.in. w Szwajcarii i Niemczech. Studiował nauki biologiczne i chemiczne, a następnie prowadził badania w różnych ośrodkach naukowych Europy i Stanów Zjednoczonych. Interesował się przede wszystkim wpływem składników pożywienia na zdrowie człowieka. W czasach, w których prowadził badania, nie znano jeszcze dokładnie roli wielu substancji obecnych w żywności, choć obserwowano, że ich brak może prowadzić do poważnych chorób.
Najważniejsze osiągnięcie Kazimierza Funka wiąże się z badaniami nad chorobą beri-beri, występującą szczególnie u osób odżywiających się głównie oczyszczonym ryżem. Funk analizował składniki pokarmowe i doszedł do wniosku, że w pożywieniu muszą znajdować się niewielkie ilości substancji niezbędnych dla zdrowia. W 1912 roku zaproponował dla nich nazwę „witaminy”, łącząc łacińskie słowo „vita”, oznaczające życie, z określeniem „amina”, ponieważ początkowo przypuszczał, że wszystkie te związki należą do amin.
Choć później okazało się, że nie wszystkie witaminy są aminami, sama koncepcja Funka była przełomowa. Uczony wskazał, że choroby takie jak beri-beri, szkorbut, krzywica czy pelagra mogą wynikać z braku określonych składników w diecie. Było to ważne odejście od wcześniejszego myślenia, które często tłumaczyło te choroby głównie zakażeniami lub ogólnym osłabieniem organizmu.
Badania Funka przyczyniły się do rozwoju nauki o witaminach i do zmiany podejścia do żywienia. Dzięki jego pracom zaczęto lepiej rozumieć, że prawidłowa dieta nie polega jedynie na dostarczeniu odpowiedniej ilości kalorii, białka, tłuszczów i węglowodanów, ale także na obecności mikroskładników koniecznych dla zdrowia. Miało to duże znaczenie dla medycyny, profilaktyki chorób i zdrowia publicznego.
Kazimierz Funk prowadził również badania nad hormonami, przemianą materii i chorobami metabolicznymi. Pracował w wielu krajach, m.in. w Wielkiej Brytanii, Stanach Zjednoczonych i Polsce. Zmarł 19 listopada 1967 roku w Albany w Stanach Zjednoczonych. Jego dorobek naukowy miał przełomowe znaczenie dla rozwoju biochemii i medycyny, a wprowadzone przez niego pojęcie „witamina” na stałe weszło do języka nauki i codziennego życia.
Zadanie finansowane jest ze środków Ministra Edukacji
Projekt realizuje Fundacja Escuela